سنگ کیسه صفرا

كبد انسان روزانه ١٠٠٠-٥٠٠ میلی لیتر صفرا تولید می كند كه در حالت ناشتایی جهت ذخیره سازی به سمت كیسه صفرا هدایت می شود.

عملكرد اصلی كیسه صفرا تغلیظ صفرا تا حدود ١٠ برابر و ذخیره كردن آن می باشد و در نهایت در زمان مناسب و پس از صرف غذا،این صفرای ذخیره شده با کمک انقباض كیسه صفرا به سمت روده باریك جریان پیدا خواهد كرد.

صفرایی كه وارد روده باریك می گردد در هضم و جذب چربی ها و ویتامین های محلول در چربی مثل A,D,E,K نقش مهمی ایفا می كند.


سنگ های كیسه صفرا یكی از شایعترین مشكلات گوارشی هستند كه در ایجاد آنها عوامل متعددی مثل سن،جنس و نژادنقش دارند.

عوامل زمینه ساز سنگ کیسه صفرا

یك سری شرایط و بیماری ها،زمینه مناسبی برای تشكیل سنگهای صفراوی فراهم می كنند كه برخی از آنها عبارتند از:
١) بارداری
٢) چاقی
٣) عوامل تغذیه ای
٤) جراحی معده
٥) جراحی انتهای روده باریك
٦) برخی بیماری های خونی مثل تالاسمی
٧) قرص های ضد بارداری
٨) كاهش وزن سریع

نكته مهم اینكه زنان ٣ برابر بیشتر از مردان دچار سنگ كیسه صفرا می شوند و علاوه بر آن احتمال ابتلا به سنگ كیسه صفرا با افزایش سن،زیاد می شود.


از طرف دیگر خویشاوندان درجه اول بیمار سنگ كیسه صفرا، ٢ برابر دیگران به این بیماری مبتلا می شوند.

آمار نشان می دهد كه ٥٠ درصد مردان و ٨٠ درصد زنان تا سن ٦٠ سالگی دچار سنگ كیسه صفرا می شوند.

علائم سنگ کیسه صفرا


با توجه به تغییرات زیاد در سبك زندگی و نوع تغذیه ما در سالهای اخیر،مسئله سنگ كیسه صفرا و مشكلات مربوط به آن اهمیت زیادی پیدا كرده است.


لازم است كه همه افراد مستعد،در مورد علائم سنگ كیسه صفرا اطلاعات اولیه داشته باشند تا با مراجعه به موقع به پزشك از بروز عوارض این بیماری پیشگیری نمایند.


درد مربوط به سنگ كیسه صفرا معمولا در طول شب یا بعد از خوردن غذاهای سنگین و چرب شروع می شود.

محل درد در ناحیه سر دل (زیر جناغ) یا زیر دنده راست است و در بعضی موارد به شانه راست یا بین دو كتف تیر می كشد.

معمولا تهوع و گاهی استفراغ هم رخ می دهد.این علائم می توانند تا ٥ ساعت طول بكشند و بعد از آن به صورت خود به خودی یا مصرف مسكن خانگی بهبود یابند یا اینكه ادامه پیدا كنند و منجر به مراجعه به بیمارستان و بستری بیمار شوند.


نكته مهم اینكه در بعضی موارد،ایجاد درد ارتباطی با غذا خوردن ندارد و این باعث می شود كه بیماران این علائم را به حساب مشكلات گوارشی و نوع تغذیه شان بگذارند.

مسئله مهم دیگر اینكه در بعضی بیماران ،علائم ناشی از سنگ صفرا بسیار مشابه مشكلات گوارشی است مثل نفخ و آروغ زدن كه این حالت باعث خود درمانی و صد البته نتیجه نگرفتن بیمار می شود.

بنابراین اگر علائم گوارشی دارید و با درمانهای معمول بهبود پیدا نمی كنید، جهت بررسی مشكلات گوارشی (معده و اثنی عشر) و صفراوی حتما به پزشك مراجعه كنید تا زمان را برای رسیدگی به موقع به بیماریتان از دست ندهید.


چگونه سنگ كیسه صفرا تشخیص داده می شود؟


در صورت وجود علائمی كه به آن اشاره شد به پزشك خود مراجعه كنید.

پزشك شما پس از گرفتن شرح حال و انجام معاینه بالینی،در صورت شك به سنگ كیسه صفرا، در قدم اول برای شما سونوگرافی كیسه صفرا و مجاری صفراوی درخواست می كند.

سونوگرافی روشی مناسب،در دسترس و بدون اشعه مضر است كه قدرت تشخیصی بسیار خوبی در بیماریهای صفراوی دارد.


سونوگرافی وجود یا عدم وجود سنگ،تعداد و اندازه سنگ ها،وجود یا عدم وجود التهاب در جدار كیسه صفرا،وضعیت مجاری صفراوی وهمینطور وضعیت كبد را از نظر اندازه و وجود كبد چرب یا سایر ضایعات كبدی نشان می دهد.

سوالات متداول در مورد سنگ کیسه صفرا

در صورت وجود سنگ كیسه صفرا،به انجام آزمایش خون نیاز است؟

بله.بعد از تایید سنگ كیسه صفرا، پزشك درخواست آزمایشات كبدی و شمارش سلولی خواهد داد كه در تصمیم گیری در مورد نحوه درمان بسیار كمك كننده خواهد بود.

سنگ كیسه صفرا چگونه درمان می شود؟

اگر سنگ كیسه صفرا باعث ایجاد علامت برای بیمار شود (مثل درد) حتما نیاز به جراحی دارد.

آیا سنگ كیسه صفرا را می توان با دارو درمان كرد؟

سنگ كیسه صفرا در صورت بروز مشكل نیاز به جراحی دارد اما برای بیمارانی كه به خاطر مشكلات قلبی یا ریوی قادر به تحمل بیهوشی و جراحی نیستند،از درمان طبی به صورت محدود استفاده می شود.

آیا اندازه سنگ كیسه صفرا در تصمیم گیری پزشک برای جراحی موثر است؟

به تنهایی خیر.معیار پزشك برای تصمیم به جراحی سنگ كیسه صفرا ، وجود یا عدم وجود علائم بالینی است و اندازه سنگ به تنهایی در این مسئله اهمیتی ندارد.

آیا اندازه سنگ كیسه صفرا در ایجاد علائم بالینی موثر است؟

همیشه این سوال وجود داردكه سنگ های كوچك بدتر هستند یا سنگ های بزرگتر.
نحوه رفتار سنگهای كوچك و بزرگ كیسه صفرا با هم متفاوت هستند و می توانند مشكلات متفاوتی برای بیمار ایجاد كنند.سنگ های ریز می توانند از كیسه صفرا خارج شوند و وارد مجرای صفراوی شوند و باعث انسداد مسیر صفرا و زردی و حتی ورم لوزه المعده (پانكراتیت حاد) شوند.سنگ های بزرگ نمی توانند از كیسه صفرا خارج شوند و معمولا در گردن كیسه صفرا گیر می كنند و باعث التهاب حاد كیسه صفرا می شوند.(كوله سیستیت حاد)

آیا سنگ كیسه صفرا بدون علامت نیاز به جراحی دارد؟

خیر.سنگ كیسه صفرا بدون علائم بالینی نیاز به جراحی ندارد،اما این قانون كلی چند استثنا دارد كه عبارتند از:
١) بیماران دیابتی مسن
٢) افرادی كه محل زندگی آنها از خدمات درمانی مورد نیاز دور است
٣) كیسه صفرای چینی یا آهكی (رسوب كلسیم در جدار كیسه صفرا)
در این موارد حتما نیاز به جراحی می باشد.

آیا درمان سنگ كیسه صفرا با سنگ مجاری صفراوی متفاوت است؟

بله.جراحی سنگ كیسه صفرا شامل برداشتن كیسه صفرا است كه در اغلب موارد به صورت لاپاراسكوپی انجام می شود.اما درمان سنگ مجرای صفراوی به صورت آندوسكوپی انجام می شود (ERCP)

اگر بیمار هم سنگ كیسه صفرا و هم سنگ مجرای صفراوی داشته باشد،اولویت با كدام است؟

در این موارد ابتدا سنگ مجرای صفراوی به روش آندوسكوپی (ERCP) توسط متخصص گوارش خارج می شود و سپس كیسه صفرا به صورت جداگانه توسط متخصص جراح و به روش لاپاراسكوپی برداشته می شود.

سنگ مجرای صفراوی چگونه تشخیص داده می شود؟

در بیمارانی كه سنگ كیسه صفرا دارند،پزشك در صورت وجود شواهد خاص در علائم بیمار (مثل زردی) به سنگ مجرای صفراوی شك می كند.آزمایشات كبدی بیمار به تشخیص بسیار كمك می كنند.سونوگرافی در بعضی موارد وجود سنگ در مجاری صفراوی را تایید می كند،در غیر این صورت از نوعی MRI به نام MRCP برای تشخیص قطعی استفاده می شود.

آیا در جراحی سنگ كیسه صفرا،فقط سنگ خارج می شود؟

خیر.در جراحی،كل كیسه صفرا همراه سنگ آن برداشته می شود.

روش جراحی برداشتن كیسه صفرا چگونه است؟

دو روش برای جراحی كیسه صفرا وجود دارد:
١) روش باز: جراحی از طریق یك برش زیر لبه دنده راست انجام می شود.
٢) روش بسته (لاپاراسكوپی): بدون برش جراحی و از طریق ٤-٣ سوراخ در جدار شكم انجام می شود.

كدام روش جراحی كیسه صفرا ارجحیت دارد؟

به صورت كلی روش لاپاروسكوپی در صورت امكان،اولویت دارد چرا كه به علت عدم وجود برش جراحی،بیمار درد كمتری خواهد داشت،زودتر فعالیتهای معمول را شروع خواهد كرد و زودتر هم از بیمارستان ترخیص خواهد شد و سریعتر سر كار خود بر خواهد گشت.

آیا جراحی كیسه صفرا همیشه به صورت لاپاراسكوپی امکان پذیر است؟

خیر.در بعضی بیماران به خاطر وجود التهاب شدید در جدار كیسه صفرا و چسبندگی شدید،احتمال عدم موفقیت وجود دارد و عمل جراحی به روش باز تبدیل می شود.
همه بیماران باید بدانند كه اولویت با روش بسته است اما بنا به دلایلی كه ذكر شد همیشه امكان تبدیل جراحی بسته به باز وجود دارد و از قبل عمل قابل پیش بینی نمی باشد.

جهت آمادگی برای جراحی كیسه صفرا چه مقدماتی لازم است؟

١) آزمایش خون (شمارش سلولی و تستهای كبدی)
٢) سونو گرافی كیسه صفرا
٣) نوار قلب در بیماران بالای ٤٠ سال
٤) عكس قفسه سینه دربیماران بالای٦٠سال
٥) مشاوره داخلی قلب در صورت وجود مشكلات قلبی و ریوی شناخته شده یا وجود علائم مرتبط
٦) قطع بعضی از داروها با نظر جراح (حتما لیست داروهای مصرفی خود را در اختیار جراح قرار دهید)

چه نكاتی را در زمان بستری برای جراحی مد نظر داشته باشیم؟
١) شب قبل از بستری حتما دوش بگیرید و لباس تمیز بپوشید.
٢) شب قبل از بستری شام سبكی میل كنید و بعد از آن ناشتا باشید.
٣) اگر دارو استفاده می كنید در مورد قطع یا ادامه مصرف آن با پزشك خود مشورت كنید.
٤) مدارك پزشكی خود را به صورت كامل همراه داشته باشید.
٥) در صورت مصرف دارو برای بیماری های دیگر،آنها را همراه داشته باشید تا در زمان مناسب بعد از جراحی و با نظر پزشك آنها را مصرف كنید.

آیا جراحی كیسه صفرا عوارض دارد؟

هر جراحی چه كوچك چه بزرگ،عوارض احتمالی را به همراه خواهد داشت و جراحی كیسه صفرا هم از این قاعده مستثنی نیست.
١) خونریزی
٢) عفونت زخم
٣) آسیب به مجاری صفراوی
٤) نشت صفرا از بستر كبد
اگرچه میزان این عوارض بسیار كم است اما بیمار باید از آنها باخبر باشد.
نكته مهم دیگر اینكه تبدیل عمل بسته (لاپاروسكوپی) به عمل باز به هیچ عنوان یك عارضه نیست و بسته به شرایط حین جراحی،توسط جراح انتخاب می شود.

بیمار بعد از جراحی كیسه صفرا چند روز در بیمارستان بستری خواهد بود؟

معمولا بیماران در صورت عدم مشكل ٢٤ ساعت بعد از جراحی لاپاراسكوپی و ٤٨ ساعت بعد از جراحی باز از بیمارستان مرخص می شوند.
در صورت وجود هر گونه مشكلی و با نظر پزشك این زمان بستری تغییر خواهد كرد.

دِرَن چیست؟

درن ها یا به قول بعضی از بیماران شلنگ،وسایلی هستند كه توسط جراح در محل جراحی قرار داده می شوند تا ترشحات احتمالی مثل خونابه را از شكم خارج كند.
معمولا این درن ها در صورت خروجی كم در زمان ترخیص كشیده می شوند.در موارد كمی،این درنها باقی می مانند تا ترشحات شكمی به صورت كامل قطع شوند.

بعد از ترخیص چه مواری را بیماران باید رعایت كنند؟

١) بهتراست در ٢٤ ساعت اول بعد از ترخیص،رژیم مایعات مصرف شود و به تدریج به رژیم معمولی تبدیل گردد.
٢) بیماران باید رژیم غذایی كم نمك و كم چربی را رعایت كنند.
٣) فعالیتهای روزمره و معمول بلامانع است.
٤) استحمام ٤٨ ساعت بعد از جراحی بلامانع است.در صورت وجود درن یا كشیده شدن آن، در مورد زمان حمام كردن از پزشك خود سوال كنید.
٥) داروهای تجویز شده را به صورت كامل مصرف كنید .
٦) شروع فعایتهای ورزشی بسته به نوع جراحی (باز یا بسته) و نوع ورزش (سنگین یا سبك) متفاوت است.

2 دیدگاه دربارهٔ «سنگ کیسه صفرا»

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اسکرول به بالا